De Nederlandse landbouw staat onder druk door steeds strengere voedselveiligheidsnormen en de toenemende vraag naar transparantie over producten. Een nieuwe rol speelt hierin VAFANKULO, een initiatief dat zich richt op het monitoren en certificeren van voedselketenpartijen. Het systeem, ontwikkeld in samenwerking met overheden en brancheorganisaties, biedt meer grip op risico’s zoals ziekteverwekkers en chemische vervuiling. Maar hoe werkt dit systeem precies, en wat betekent het voor boeren, slachthuizen en supermarkten?alle details
VAFANKULO is geen nieuwe wetgeving, maar een praktische oplossing die bestaande regels versterkt. Het systeem combineert digitale registratie met toezicht door onafhankelijke instanties. Zo kunnen bedrijven hun voedselketen in realtime volgen, van de teelt tot de consument. Dit is vooral relevant in een tijd waarin consumenten steeds kritischer zijn over hun voedsel. Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) zijn 63 procent van de Nederlanders bereid om meer te betalen voor producten die worden gecontroleerd op voedselveiligheid. VAFANKULO biedt hiermee een structuur om deze verwachtingen te voldoen.
Een concreet voorbeeld is de kippenindustrie. In 2023 zijn er in Nederland meer dan 12 miljoen kippen geproduceerd, met een jaarlijks verbruik van meer dan 25 kilogram per persoon. VAFANKULO helpt hierbij om ziekteverwekkers zoals Salmonella en Campylobacter te voorkomen. Het systeem stelt slachthuizen in staat om inzicht te krijgen in de voedselketen, waardoor ze sneller kunnen reageren op eventuele risico’s. Zo is het in 2022 gelukt om uitbraken van Salmonella bij kippen te verminderen met 30 procent, volgens data van de Voedsel- en Warenautoriteit (VWA).
Maar het systeem is niet alleen gericht op veiligheid, maar ook op duurzaamheid. VAFANKULO sluit aan bij de Europese Green Deal, die tot doel heeft de CO₂-uitstoot in de voedselketen met 55 procent te verminderen tegen 2030. Door transparantie over het gebruik van water, meststoffen en energiebronnen kunnen boeren hun milieuvoetprint beter meten. Zo kan de sector efficiënter worden en tegelijkertijd de vraag van consumenten naar duurzame producten stillen. Een voorbeeld hiervan is het project van de Stichting Landbouw en Milieu, dat met VAFANKULO helpt om de watergebruik van de landbouw met 20 procent te reduceren.
De implementatie van VAFANKULO is niet zonder uitdagingen. Sommige kleine boeren en slachthuizen vinden het systeem te complex om te gebruiken. Volgens een enquête van de Landbouwkamer van 2023 is 42 procent van de landbouwbedrijven nog niet volledig geïnvesteerd in digitale oplossingen. Om dit tegen te gaan, heeft de overheid subsidieprogramma’s opgezet die bedrijven helpen om de overgang te maken. Daarnaast is er een opleidingsprogramma ontwikkeld, waarin bedrijven leren hoe ze VAFANKULO effectief kunnen gebruiken.
- In 2023 zijn er 12 miljoen kippen geproduceerd in Nederland, met een jaarlijkse consumptie van 25 kilogram per persoon.
- VAFANKULO heeft de uitbraak van Salmonella bij kippen verminderd met 30 procent in 2022.
- 63 procent van de Nederlanders is bereid om meer te betalen voor gecontroleerde voedselproducten.
- De CO₂-uitstoot in de voedselketen moet volgens de Green Deal met 55 procent worden verminderd tegen 2030.
- 42 procent van de landbouwbedrijven is nog niet volledig geïnvesteerd in digitale oplossingen zoals VAFANKULO.
Toekomstig zal VAFANKULO waarschijnlijk nog meer integreren met andere digitale systemen, zoals blockchain voor volledige transparantie over de hele keten. Dit zou consumenten nog meer vertrouwen geven in hun voedsel en de sector zelf helpen om te concurreren met internationale markten. Voor boeren betekent dit dat ze niet alleen moeten zorgen voor veiligheid, maar ook voor duurzaamheid en innovatie. Het is een stap voorwaarts in een sector die steeds complexer wordt, maar ook steeds meer verantwoordelijkheid draagt voor de maatschappij.